İnovasyon Kültürü Yaratmak Neden (Neredeyse) İmkansızdır?

slave.png“İnovasyona çok önem veriyoruz” diyen yöneticilerin “bu amaçla kurumsal kültürümüzü değiştireceğiz, inovasyonu en önemli değerimiz haline getireceğiz” tadında konuşmalarına sık sık denk geliyorum.

Palavranın da böylesi!..

Yukarıdaki türden laflar eden bir yöneticinin -çok iyi niyetli de olsa- kurumunu inovasyon konusunda bir adım ileriye götürmesi imkansızdır. Tam tersine bu tür yolculuklara çıkan yöneticiler inovasyon kavramının içinin boşalmasına neden olur, hatta olacak inovasyonu da engeller, insanları safsataları ile bıktırırlar.

Bu kulağa sert gelen önermemenin arkasında “kültür” kavramı ile ilgili temel gerçekler yatıyor. Pek çok yöneticinin nerdeyse hiç bilmediği gerçekler. Bugün müsadenizle biraz uzunca bir yazıyla kültür kavramını biraz açmayı ve duvarlarınıza “yaratıcıyız” posterleri yaratmanın ne kadar beyhude bir çaba olduğunu açıklamaya çalışacağım.

Kültür bir topluluktaki insanların birbirilerine olan davranışlarını belirleyen soyut görüşler, değerler ve dünyaya yönelik algılarından oluşur. Kültürler zaman içinde değişebilmekle birlikte oldukça güçlü ve dirençli yapılardır ve uzun yıllar içinde oluşurlar.

Bir kültürün oluşmasında 3 unsur rol oynar.

İnsanlar Nasıl Para Kazanıyorlar?

İnsanların geçinebilmek için nasıl para kazandıkları, kültürün oluşumunda en büyük ve en önemli etkendir.

Büyük bir kurumun içinde başarıya ulaşan ve sonunda çok para kazanmak için iş disiplini, kurum içi politikaları ve ilişkileri iyi yönetmek, hedeflere zamanında ulaşmak ve tabii ki hepsinden de önemlisi “başarı” en önemli kriterledir.

Bu kriterlerde başarılı olan insanlar kariyerlerinde tırmanır ve sonunda büyük paraya kavuşurlar. Bu kriterlerde ortalama performans gösterenler ise ortalama kariyerler yaşarlar ama geçinir giderler. Herkes çok başarılı olacak diye bir kural yok tabii.

Ama siz de kabul edersiniz ki büyük kurumlarda kimse çok deneyip yanıldığı için takdir edilmez ve yükselmez. Oysa inovasyonun temelinde deneme, yanılma ve öğrenme döngüsü yatar. Başarısızlığa uğramadan başarıya ulaşmış bir tek inovatif fikir ya da girişimci yoktur.

Ve yine takdir edersiniz ki büyük kurumlarda kimse sürekli olarak kurumun yerleşik iş yapma şekillerine karşı çıkmakla, şirketin mevcut ürünlerini eleştirip müşteriler açısından değer yaratan, yepyeni, ama halihazırda çalışan iş modelini yıkan fikirlere yatırım yapmakla kariyerinde yükselemez.

İnsanlardan beklenen kurumun “yerleşik” düzenine ayak uydurmaları ve o düzen için performans göstermeleri ve bazı küçük değişimlerle düzeni mükemmelleştirmeleridir. Sistemi yıkmaları değil.

Kurum kültürünü değiştireceğim diyen bir yöneticinin öncelikle insanların para kazanma şekillerini değiştirmesi, kariyer yol haritalarını ve performans değerlendirme kriterlerini hallaç pamuğu gibi atması gerekir. Bunları yapamayacaksanız kültür değişimine hiç soyunmamanızı tavsiye ederim.

Nasıl değişiklikler mi yapmanız gerekiyor? Çağırın beni anlatayım:)

Organizasyonel Yapılar ve Süreçler

Bir topluluğun kültürünü belirleyen ikinci önemli yapı taşı ise organizasyonel yapılar ve süreçlerdir.

Son yüzyılda evrilerek gelişen tipik kurumsal organizasyonel yapıların ve süreçlerin ana amacı şirketin fazla riske girmeden öngörülebilir bir büyüme yaratması ve şirket çalışanlarının faaliyetlerinin patronlar tarafından kontrol edilebilir olması esasına dayanır.

Mesela inovasyon performansını etkileyen en önemli faktör olan kaynak dağılımı süreçlerine bir bakalım, yani bütçelemeye…

Büyük kurumlar yılın başında bütçelerini yapar ve yıl boyunca yöneticileri bu bütçedeki hedefleri tutturmaya zorlar. Bütçe sayesinde patronlar şirketin gidişatını kontrol etme ve belirli oranda bir büyümeyi garantilemeye çalışırlar. Son derece haklı bir istek.

Gelgelelim mesele inovasyon olunca büyük kurumların bütçe sistemleri tam bir baş belasıdır.

Çok sayıda belirsizliği içeren radikal bir inovatif fikrin daha ilk günden bütçelenmesi imkansızdır. Pazar, müşteri, fiyatlama, dağıtım kanalları gibi konularda yüzlerce belirsizliğin en baştan öngörülmesi ve bütçelenmesi falcılık gerektirir. İnovatif fikirler adım adım, deneme-yanılma-öğrenme süreçleri ile gelişirler. Tipik bir kurumsal bütçe sistemi radikal bir inovatif fikrin fonlanmasına engel olur.

Büyük kurumların organizasyonel yapıları ve süreçleri inovasyonu engelleyen yüzlerce detaydan oluşur. Bir yönetici olarak bu yapılara ve süreçlere girişmeyecek ve radikal değişimleri yapmayacaksanız inovasyon kültürü lafları etmemenizde büyük fayda var.

Peki nasıl değişiklikler mi yapmanız gerekiyor? Cevabım aynı; çağırın beni anlatayım:)

Dünya Görüşü:

Bir toplulukta kültürün oluşumunu etkileyen son faktör ise toplumu oluştan bireylerin dünya görüşüdür.

Topluluk içinde geçirilen yıllarda oluşan bu dünya görüşü yaşanılan tecrübelere, gözlemlenen gerçek olaylara ve kulaktan kulağa yayılan hikayelere dayanır.

Yaşanmışlıklara ve hikayelere dayanan dünya görüşünün duvarlara asılacak posterler, havalı bir kaç organizasyon ya da kurum genelinde verilecek eğitimlerle değiştirilebileceğine inanıyorsanız insanları pek tanımıyorsunuz demektir.

Mesela kurumun inovasyon sayesinde oldukları pozisyona yükselmiş üst seviye yöneticileri hiç yoksa çalışanların inovasyona çok inanan bir dünya görüşüne sahip olmasını beklemek çok da gerçekçi değildir.

Ya da yıllık kurumsal toplantılarda sadece başarı anlatılıyor kimse gururla yeni denemelerindeki başarısızılıklarını ortaya koymuyorsa kimseden yeni şeyler denemesini bekleyemezsiniz. İnsanların dünya görüşünü değiştirmek çok uzun nefesli ve kararlı bir programı ve çok ama çok güçlü liderlik duruşunu gerektirir.

Neler mi yapılabilir? Çağırın beni anlatayım:)

Sonuç: Kurumsal kültürün değişimi çok zorlu, çok emek ve cesaret gerektiren bir çabadır. Üstelik her şeyi doğru yapsanız bile başarısız olma ihtimaliniz yüksektir. Hele inovasyon gibi kurumsal kültürün genetik kodlarına tamamen aykırı amaçla…

Aslında inovasyon yolcuğuna çıkan kurumlara kültür değişimini kapsamayan ama çok işe yarayan başka uygulama önerilerim var. Onlar da başka bir yazının konusu olsunlar.

Ya da çağırın beni anlatayım:)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s