Covid-19 Hakkında İlginç Bilgiler

(Okuma Süresi: 4 Dakika)

Covid-19 hakkında okuduğum en ilginç ve zihin açıcı bilgisellerden birisini Türkçe’ye çevirmeye çalıştım. Bu bilgisel virüsü kapan ama etkilerini semptomsuz atlatan insanları nasıl tespit edebileceğimizi ve bu tespitin hem yayılmayı engellemede hem de normal hayata dönmedeki önemini anlatıyor.

Yale Üniversitesi profesörü Nicholas A. Christakis (@NAChristakis) tarafından yayınlanan bilgiselin çevirisinde bazı hatalar yapmışsam özür dilerim, çünkü oldukça teknik bir makaleydi. Ayrıca bazı bölümlerini kısaltma cüretini de gösterdim. 

Başlıyoruz.

COVID19’u alıp iyileşirseniz ne olacağı hakkında konuşalım. Hastalığa karşı bağışıklı mısınız? Bağışıklık ne kadar sürer? Ve bu sizin hayatınız, toplumumuzun halk sağlığı ve ekonomisi için ne anlama geliyor?

Geçmiş pandemilerden yola çıkarsak, muhtemelen insanların %40 kadarı önümüzdeki 2-3 yıl içinde COVID-19’a maruz kalacaklar. Herkes bunu farketmeyecek. Virüsü kapanların sadece bir kısmı (muhtemelen <%1.0) ölecek. Gerisi iyileşecek. Ve neredeyse hepsi virüse bağışıklık kazanacaklar.

Ancak bu bağışıklığın ne kadar sürdüğünü bilmiyoruz. Bazı hastalıklar için (çocuk felci veya su çiçeği gibi), temel olarak hayatınızın geri kalanında bağışıklısınız. Ama diğerleri için durum böyle değil. Bu immünolojide karmaşık bir alandır.

Bunu çözmek için, birçok kişinin tartıştıklarından farklı bir teste ihtiyacımız var. Çoğu insan hastaların gerçekte koronavirüs RNA’sına sahip olup olmadığını tespit eden rRT-PCR analizlerini tartışmaktadır. Ancak bu sadece SARS-CoV-2’nin kendisini algıladığından “şu anda” enfekte olan insanlar için geçerlidir.

COVID-19’unuz fark etmeden atlatmışsanız ve artık semptomlarınız yoksa, viral RNA için mevcut testler size hiçbir şey söylemeyecektir. Kendi vücudunuzun virüse karşı geliştirdiği “antikorları” ölçen “serolojik” test adı verilen farklı bir teste ihtiyacımız var.

İnsanlar SARS-Cov-2 gibi bir enfeksiyon kaptıklarında, istilacı bileşenlerine, özellikle viral yüzeydeki proteinlere karşı antikorlar geliştiriler. Bu antikorlar virüsü nötralize edebilir ve ayrıca tekrar enfekte olmamızı engelleyebilirler.

SARS-CoV-2’ye karşı gelişen insan antikorları için önemli bir hedef (bağışıklık sistemi saldırılarımızın patojenin “antijenleri” olarak bilineceği hedefler) virüs yüzeyinde yer alan “başak proteini” dir.

Virüs için ihtiyacımız olan “serolojik” testler, bu tür viral antijenlere karşı vücudumuzun salgıladığı insan antikorlarını saptar. Yani bu testler virüsün varlığından ziyade virüse cevabımızın bir testidir. Bilim adamları bu testleri on yıllardır mükemmelleştirdiler.

Birçok grup, büyük ticari ve klinik değere sahip olacak böyle testler oluşturmak için yarışıyorlar. Virüse karşı antikorlarımız ‘sıfırdan yüksek seviyelere kadar ölçülebilirler.

Bu arada temel aşı geliştirme yöntemimiz insanlara virüsün sadece (bulaşıcı olmayan!) kısımlarını vererek bağışıklığımızı yapay olarak uyarmaktır. Böylece antikorlar oluştururlar ve daha sonra ortaya çıkarlarsa herhangi bir gerçek enfeksiyonla savaşırlar. Bir aşı simüle edilmiş bir enfeksiyondur.

SARS-CoV-2’nin çok “immünojenik” olduğu için şanslıyız, yani bağışıklık sistemimiz virüsü çok tahrik edici buluyor ve buna karşı güçlü bir bağışıklık tepkisi oluşturabiliyor. Lanet virüs.

Serolojik testlerin geliştirilmesi aslında ulusal ve uluslararası bir öncelik olmalıdır. Bir çok sebepten ötürü.

ABD, COVID-19’un akut fazı için RNA testi eksikliğinden kaçınma fırsatına sahiptir. Hızlı ilerleme kaydedebilir ve çözümü dağıtım ve sigorta kapsamına alabiliriz. Bağışıklık ve kimin bağışık olduğunu bilmek hepimizin yararına olduğu için test ücretsiz olmalıdır (bu konuda mevzuata ihtiyacımız var).

Önceki araştırmalardan, viral antijenlere karşı gelişen antikorların bizi bağışık hale getirdiğini biliyoruz. Ancak bağışıklığın ne kadar süreceğini henüz bilmiyoruz (bunu öğrenmek için takip süresi gerekecektir ve hala salgının başındayız).

Bu nedenle, SARS-CoV-2 gibi yeni bir koronavirüsün bağışıklık süresini bilmek çok zordur. Sadece ‘beklemek ve görmek’ zorundayız – bu, kendimi COVID-19 ile ilgili çok sık kullandığımı ve hepimiz için çok sinir bozucu bulduğum bir ifade.

Bununla birlikte, diğer koronavirüslere bakabilir ve COVID-19 için olası bağışıklık süresi hakkında öngörülerde bulunabiliriz. Geçmiş bilime dayanarak geleceği tahmin edebiliriz.

Serolojik testler COVID-19’un akut fazında bile önemlidir. Çünkü virüsün kendisi için testler yanlış negatif olabilir (birçok klinik ve teknik nedenden ötürü, örneğin zayıf teknik swaplama boğazı). Virüse karşı salgılanan antikorları tespit etmek bize küçük şeytanı tespit etmek için başka bir yol sunar.

Salgın ilerledikçe, iyileşmiş ve bağışıklık olasılığı yüksek olan kişileri tanımlamak için mümkün olduğunca çok insan üzerinde serolojik testler (kan alarak) yapmak isteyeceğiz. Bu ulusal bir öncelik olmalıdır.

SARS-CoV-2 için bu tür serolojik testlere dayanarak bağışık olduğu tespit edilen insanlar artık bulaşıcı değildir (temel olarak virüsü yayamazlar) ve işe, okula vb. gGeri dönebilirler. Bu özellikle sağlık çalışanları açısından kritiktir.

COVID-19’a karşı bağışık olduğunuzda, işinize devam edebilirsiniz. Bağışıklığa sahip insanlar hareket edebilir ve ekonomimizi geri kazanmamıza yardımcı olabilirler. Bu tür insanların sayısı arttıkça, viral yayılımı engelleyerek ve hepimize yardım ederek halkımıza “sürü bağışıklığı” da kazandıracaklar

Bu arada, bir evdeki bir kişinin mevcut RNA testine dayanarak COVID’i olduğu biliniyorsa ve bu kişi şimdi iyileşmişse, bağışıklığa sahip olduğu bu kişiyi için ayak işlerine göndermek iyi seçimdir.

Serolojik testler COVID19 enfeksiyon ölüm oranını hesaplamak için çok önemlidir. Çünkü bu testler semptomlar olmadan enfekte olan ve iyileşen insanların gerçek paydalarını belirlemeye yardımcı olurlar.

Yaygın serolojik testlere sahip olduğumuzda, SARS-COV-2’ye zaten maruz kalmış (ve doğal olarak aşılanmış) insan sayısını hesaplayabileceğiz. Belki de ölüm oranının korktuğumuzdan çok daha düşük olduğunu görebiliriz.

Sonunda, bağışıklık olan insanlardan (buna ‘serum’ denir – ve buna kan bağışı yapmak gibi) antikorlar bile çıkarabilir ve COVID-19’lu ciddi hasta insanlar için bir tedavi olarak kullanabiliriz (bu tedavi başka sorunlara neden olabilir, ancak bu başka bir hikaye).

Bir Cevap Yazın